میزان باردهی نهال فندق

نام فندق به آجیل های هرگونه از جنس corylus اطلاق می‌شود ولی در محیط های تجاری اغلب با نام c.avellana مطرح می‌شود. در زبان انگلیسی فندق را با نام hazel می‌شناسند. واژه فارسی فندق به نظر می‌رسد از واژه پارسی باستانی پندوک یا بن دوک (درون خالی) اقتباس شده باشد. همچنین نام علمی آن یعنی avellana از شهر avella در ایتالیا گرفته شده است. ایران جایگاه هفتم جهانی محصول فندق را به خود اختصاص داده است.

میوه فندق به عنوان یک منبع غذایی با ارزش شناخته میشود. فندق از درختان مثمر چند ساله به شمار میرود که از سال پنجم تا ششم شروع به باردهی می‌کند. به صورت درختچه ای کوتاه رشد و دارای ارقام و واریته های مختلفی است. در بیشتر مناطق رشد می‌کند. میوه فندق ظاهری گرد و کروی مانند دارد که دارای پوسته چوبی سفت و سختی است که مغز فندق در داخل آن قرار دارد. از میوه فندق استفاده های مختلفی میکنند و سرشار از ویتامین ها و خواص بسیاری است. برگ های سبز رنگ پهن و در عین حال نوک تیز دندانه داری به رنگ سبز همراه گل هایی به صورت نرم و ماده تولید میکند، گل های این گیاه به صورت سنبله آویخته شده در فصل پاییز ظاهر میشود، از باردهی بالایی برخوردار است. 

فندق در اصل بومی مناطقی از اروپا، آسیای صغیر و قفقاز است. ترکیه نیز از بزرگ ترین تولیدکنندگان فندق در جهان است که بیشترین فندق مصرفی جهان را تولید می‌کند. استان گیرسون قطب تولید فندق در ترکیه به شمار میرود که حدود ۷۵ درصد از تولیدات جهانی فندق را پوشش می‌دهد. در ایران هم مهم ترین منطقه برای تولید فندق ناحیه ی اکشور رحیم آباد و شهرستان تالش است. میزان تولید فندق در جهان معمولا سی درصد کم تر از بازار جهانی است به همین دلیل از اهمیت اقتصادی و تراز بالایی برخوردار است چرا که دارای بازار خوبی است و از قدرت نگهداری و انبار داری بالایی برخوردار است.

از رشد متوسطی برخوردار است که گلدهی این  گیاه ۳ تا ۴ سال و باردهی این گیاه ۵ تا ۶ سال پس از کاشت صورت میگیرد. گرده افشانی فندق توسط باد صورت می‌گیرد. شکوفه های این گیاه قبل از تشکیل برگ بر روی شاخه گیاه ظاهر میشوند. میوه این گیاه از لقاح گل های نر و ماده به وجود می آید. فندق درختچه ای است که ارتفاع آن بین ۳ تا ۸ متر است. اما در شرایط مطلوب گاهی قامتش به حدود ۱۵ متر هم می‌رسد. برگ های این گیاه نیز به اندازه ۶ تا ۱۲ سانتی متر میباشد. 

فندق یکی از محصولات ارزشمند باغی است که به دلیل طعم مطلوب، ارزش غذایی بالا، کاربرد گسترده در صنایع غذایی و همچنین بازار مناسب، مورد توجه بسیاری از باغداران قرار گرفته است. یکی از مهم ترین موضوعاتی که پیش از احداث باغ فندق مورد توجه قرار می‌گیرد، میزان باردهی نهال فندق است‌. درواقع باغدار می‌خواهد بداند نهال فندق از چه سنی شروع به محصول دهی میکند و در صورت فراهم کردن شرایط مناسب، حداکثر میزان باردهی  آن چقدر خواهد بود.

 

میزان محصول دهی در خرید نهال فندق به یک عدد  ثابت محدود نمی‌شود؛ زیرا عوامل مختلفی مانند رقم نهال، سن درخت، شرایط آب و هوایی، نوع خاک، میزان آبیاری، تغذیه، گرده افشانی، فاصله کاشت، هرس و مدیریت باغ روی مقدار محصول تاثیر  مستقیم دارند. بنابراین نمیتوان صرفا براساس سن نهال، مقدار مشخصی محصول برای تمام باغ ها تعیین کرد.
با این حال شناخت روند رشد و باردهی نهال فندق می‌تواند به باغدار کمک کند تا پیش از سرمایه گذاری، دید مناسبی نسبت به آینده باغ خود داشته باشد.

 

شروع باردهی نهال فندق

یکی از نخستین پرسش های باغداران این است که نهال فندق چند سال بعد از کاشت شروع به باردهی میکند. این موضوع تا حد زیادی به نوع نهال و شرایط نگهداری آن بستگی دارد.
نهال های سالم و استاندارد که از مراکز معتبر تهیه شده و سیستم ریشه ای مناسبی دارند، معمولا می‌توانند زودتر از نهال های ضعیف وارد مرحله باردهی شوند. در شرایط مناسب، نخستین نشانه های محصول ممکن است از حدود سال سوم تا چهارم پس از کاشت مشاهده شود، اما در این سال ها میزان محصول معمولا کم است.

در سال های ابتدایی، انرژی گیاه بیشتر صرف توسعه سیستم ریشه، رشد شاخه ها و تشکیل اسکلت اصلی درخت می‌شود. بنابراین نباید انتظار داشت نهال جوان فندق از همان ابتدا محصول اقتصادی و قابل توجهی تولید کند. 
معمولا با افزایش سن درخت و توسعه تاج، میزان باردهی نیز بیشتر می‌شود. به همین دلیل، باغ فندق در سال های اول نیازمند صبر و مدیریت صحیح است تا درخت بتواند به ظرفیت تولید مطلوب برسد.

 

میزان باردهی فندق در سال های مختلف

مقدار محصول فندق را میتوان به صورت تقریبی براساس سن درخت بررسی کرد، اما اعداد دقیق به شرایط باغ وابسته هستند.

در حدود سال سوم و چهارم، درخت ممکن است وارد مرحله باردهی اولیه شود. محصول این دوره معمولا کم است و بیشتر نشان دهنده آغاز ورود درخت به مرحله تولید است. 
در سال های پنجم و ششم، در صورت فراهم بودن شرایط مناسب، میزان محصول افزایش پیدا میکند‌. از این مرحله بعد، درخت دارای تاج بزرگ تر و سیستم ریشه ای گسترده تری است و توان بیشتری برای تولید میوه خواهد داشت. 
در حدود سال هفتم به بعد، نهال فندق می‌تواند به باردهی اقتصادی تری برسد. در باغ های مدیریت شده، درختان بالغ و سالم می‌توانند مقدار قابل توجهی فندق تولید کنند. 

 

در ابن رابطه در مورد درخت انجیر بخوانید : میزان باردهی نهال انجیر

به طور کلی، برای یک درخت فندق بالغ و سالم، در شرایط مناسب میتوان چندین کیلوگرم محصول خشک در سال را انتظار داشت، اما مقدار واقعی ممکن است بسته به رقم، تراکم کاشت، آب و هوا، گرده افشانی و مدیریت باغ تفاوت زیادی داشته باشد.
بنابراین هنگام بررسی وعده های مربوط به باردهی نهال فندق، باید به جای تمرکز صرف بر یک عدد، مجموعه شرایط تولید را در نظر گرفت.

 

 

باردهی نهال فندق در هکتار 

برای باغدار، میزان محصول هر درخت تنها معیار مهم نیست؛ بلکه مقدار تولید در واحد سطح نیز اهمیت زیادی دارد. میزان باردهی در هکتار  به تعداد درختان، فاصله کاشت، رقم مورد استفاده و میزان محصول هر درخت وابسته است.
برای مثال، اگر در باغ تعداد درختان در هکتار بیشتر باشد، ممکن است در سال های ابتدایی مجموع محصول در واحد سطح افزایش پیدا کند؛ اما تراکم بیش از حد می‌تواند در سال های بعد باعث رقابت درختان برای نور، آب و مواد غذایی شود.

از طرف دیگر، فاصله کاشت بیشتر باعث می‌شود هر درخت فضای بیشتری برای توسعه تاج داشته باشد، اما تعداد درختان در هکتار کاهش پیدا می‌کند.
به همین دلیل تعیین فاصله مناسب کاشت باید براساس رقم فندق، شکل تربیت درخت، شرایط خاک، اقلیم و امکانات مدیریتی انجام شود.

 

چه عواملی میزان باردهی فندق را افزایش میدهند؟

میزان محصول فندق نتیجه عملکرد مجموعه ای از عوامل است. حتی اگر یک رقم پربازده انتخاب شود، در صورت نبود آب کافی، تغذیه مناسب یا گرده افشانی مطلوب، ممکن است محصول نهایی کمتر از انتظار باشد.

۱‌. انتخاب رقم مناسب: یکی از مهم ترین عوامل تاثیر گذار بر میزان باردهی، انتخاب رقم‌ مناسب است.
ارقام مختلف فندق از نظر زمان گلدهی، زمان رسیدن، شکل میوه، اندازه مغز، مقاومت به شرایط محیطی، نیازهای اقلیمی و میزان تولید با یکدیگر تفاوت دارند.
بنابراین نمیتوان گفت یک رقم در تمام مناطق بهترین گزینه است.‌رقمی که در یک منطقه عملکرد بسیار خوبی دارد، ممکن است در منطقه با شرایط آب و هوایی متفاوت عملکرد مشابهی نداشته باشد. 
پیش از خرید نهال، باید رقم مورو نظر با شرایط اقلیمی منطقه سازگاری داشته باشد. 

۲. کیفیت نهال: نهال سالم و استاندارد نقش مهمی در آینده باغ دارد. نهال ضعیف، بیمار یا دارای ریشه آسیب دیده ممکن است در سال های نخست رشد مناسبی نداشته باشد و ورود آن به مرحله باردهی نیز به تاخیر بیفتد.
نهال مناسب باید از نظر سلامت ریشه، ساقه، شاخه ها و وضعیت عمومی رشد بررسی شود. 
همچنین اصالت رقم اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ویژگی های باردهی و رشد به ژنتیک گیاه وابسته است.

۳. گرده افشانی: گرده افشانی یکی از مهم ترین عوامل در تولید فندق است‌. بسیاری از ارقام فندق برای دستیابی به عملکرد مطلوب به گرده افشانی متقابل نیاز دارند.
به همین دلیل در احداث باغ نباید تنها یک رقم را بدون توجه به سازگاری گرده افشانی آن کاشت. انتخاب ارقام گرده دهنده مناسب و هماهنگ بودن زمان گلدهی آن ها می‌تواند نقش مهمی در تشکیل میوه داشته باشد.
اگر گل ها به شکل مطلوب گرده افشانی نشوند، ممکن است با وجود رشد خوب درخت، مقدار محصول نهایی پایین باشد. 
_ تلقیح: یکی دیگر از روش های موثر در افزایش باردهی درختان فندق، استفاده از تکنیک های تلقیح کنترل شده است. به طور طبیعی، درختان فندق توسط حشرات گرده افشان بارور میشوند، اما گاهی این فرآیند به خوبی صورت نمی‌گیرد. در چنین شرایطی، میتوان از تلقیح دستی برای افزایش باردهی استفاده کرد. برای مثال، انتقال دستی گرده از درختان پر گل به درختان کم گل میتواند میوه دهی را بهبود بخشد. همچنین استفاده از گرده های با کیفیت بالا به افزایش نرخ لقاح و در نتیجه افزایش تولید محصول کمک کند. این تکنیک ها به ویژه در باغات کوچک یا در شرایط نامساعد آب و هوایی که فعالیت حشرات گرده افشان محدود است، کاربرد بیشتری دارد.

۴. آبیاری مناسب: آب یکی از عوامل مهم در رشد و تولید فندق است‌. کمبود آب، به خصوص در دوره های حساس رشد میوه، می‌تواند روی اندازه و کیفیت محصول تاثیر منفی بگذارد. 
از سوی دیگر، آبیاری بیش از اندازه نیز می‌تواند مشکلاتی مانند کاهش اکسیژن خاک، آسیب ریشه و افزایش برخی بیماری ها را به دنبال داشته باشد.
بنابراین هدف اصلی، تامین آب مورد نیاز در زمان مناسب و متناسب با شرایط اقلیمی و خاک است.
سیستم آبیاری قطره ای یا سایر روش های مدیریت شده می‌توانند به توزیع بهتر آب در باغ کمک کنند، البته طراحی سیستم باید براساس شرایط واقعی باغ انجام شود.

۵. تغذیه و کوددهی: برای تولید محصول مناسب، فندق به عناصر غذایی مختلف نیاز دارد‌. نیتروژن، فسفر، پتاسیم و برخی عناصر کم مصرف در رشد گیاه و تشکیل محصول نقش دارند.
اما کوددهی نباید براساس حدس و بدون شناخت وضعیت خاک انجام شود. مصرف بیش از اندازه برخی کودها می‌تواند به جای افزایش محصول، باعث رشد بیش از حد رویشی یا ایجاد مشکلات تغذیه ای شود.
بهترین روش این است که پیش از برنامه ریزی کوددهی، وضعیت خاک و در صورت امکان وضعیت تغذیه ای گیاه بررسی شود و برنامه کوددهی متناسب با نیاز واقعی باغ تنظیم شود.

۶‌. هرس: هرس مناسب یکی از مهم ترین عوامل موثر بر افزایش باردهی درختان فندق است. هرس مناسب باعث بهبود تهویه و نفوذ نور به داخل درخت می‌شود، که این امر به نوبه ی خود موجب افزایش تولید گل و در نتیجه افزایش میوه دهی میگردد. هرس همچنین مانع رشد بی رویه شاخه های درخت می‌شود و ب۶ این ترتیب با تنظیم تعادل رشد رویشی و زایشی، باعث افزایش تولید میوه میگردد. علاوه بر این، هرس باعث حذف شاخه های آسیب دیده یا بیمار می‌شود و از افت عملکرد درخت جلوگیری میکند. هرس همچنین میتواند باعث تجمع مواد غذایی در درخت شود که این امر به نوبه ی خود به افزایش گلدهی و میوه دهی کمک میکند. زمان انجام هرس درخت فندق نیز بسیار مهم است‌. هرس در فصول مناسب میتواند به طور موثرتری باعث افزایش باردهی درختان فندق شود. به طور معمول، هرس درختان فندق در فصل زمستان یا اوایل بهار انجام‌ میشود تا درخت فرصت کافی برای بازیابی و آماده سازی خود برای فصل گلدهی داشته باشد.

۷. نور کافی: فندق برای رشد مطلوب به نور مناسب نیاز دارد. در باغ هایی که فاصله درختان بسیار کم است یا تاج آن ها بیش از حد متراکم شده، رقابت برای نور افزایش پیدا می‌کند. 
مدیریت صحیح تاج درخت و رعایت فاصله مناسب کاشت می‌تواند به استفاده بهتر از نور کمک کند‌.
نور مناسب نه تنها روی رشد درخت، بلکه بر کیفیت و تشکیل محصول نیز اثرگذار است.

۸. تاثیر خاک بر باردهی فندق: خاک یکی از پایه های اصلی موفقیت در احداث باغ فندق است‌. خا‌ک مناسب باید توانایی نگهداری رطوبت کافی را داشته باشد و در عین حال زهکشی مناسبی نیز داشته باشد. 
خا‌ک های بسیار سنگین و دارای زهکشی ضعیف می‌توانند شرایط نامناسبی برای ریشه ایجاد کنند. از طرف دیگر، خاک بسیار سبک و کم عمق نیز ممکن است نتواند نیاز آبی و غذایی درخت را به خوبی تامین کند.
پیش از احداث باغ، انجام آزمایش خاک می‌تواند اطلاعات مفیدی درباره بافت، اسیدیته، شوری و وضعیت عناصر غذایی در اختیار باغدار قرار دهد‌.
اصلاح مشکلات خاک پیش از کاشت معمولا آسان تر و کم هزینه تر از اصلاح آن ها پس از احداث کامل باغ است.

 

سوالات متداول

کدوم کشور بزرگترین تولیدکننده فندق است؟

ترکیه نیز از بزرگ ترین تولیدکنندگان فندق در جهان است.

کدام ناحیه تو ایران مهم ترین منطقه برای تولید فندق است؟

ایران هم مهم ترین منطقه برای تولید فندق ناحیه ی کشور رحیم آباد و شهرستان تالش است.

میزان محصول دهی نهال فندق به چه عواملی بستگی دارد؟

عوامل مختلفی مانند رقم نهال، سن درخت، شرایط آب و هوایی، نوع خاک، میزان آبیاری، تغذیه، گرده افشانی، فاصله کاشت، هرس و مدیریت باغ روی مقدار محصول تاثیر  مستقیم دارند.