بررسی میزان باردهی نهال زالزالک

میزان باردهی نهال زالزالک

زالزالک یکی از درختان میوه ای ارزشمند و مقاوم است که در بسیاری از مناطق با شرایط آب و هوایی متفاوت قابلیت رشد دارد. این درخت علاوه بر ارزش غذایی میوه، از نظر دارویی، فضای سبز و حتی ایجاد پوشش طبیعی در باغ ها و زمین های کشاورزی نیز اهمیت زیادی دارد. میوه زالزالک معمولا اندازه کوچکی دارد و در رنگ های مختلفی مانند قرمز، نارنجی، زرد یا تیره دیده میشود. با وجود اندازه نسبتا کوچک ثش، درخت ! در صورت برخورداری از شرایط مناسب میتواند محصول قابل توجهی تولید کند. 

یکی از مهم ترین پرسش هایی که هنگام خرید و کاشت نهال زالزالک مطرح می‌شود، میزان باردهی این نهال است. مقدار محصول یک درخت زالزالک به عوامل متعددی بستگی دارد و نمی‌توان برای تمام درختان یک عدد ثابت در نظر گرفت. نوع و رقم زالزالک، سن درخت، روش تکثیر نهال، شرایط اقلیمی، کیفیت خاک، میزان آبیاری، تغذیه، هرس، گرده افشانی و مراقبت های باغدار همگی می‌توانند میزان محصول نهایی را تغییر دهند.

درخت زالزالک از خانواده گل سرخیان، بومی مناطق اروپا، آفریقای شمالی و غرب آسیا میباشد. این گیاه دارای سه نوع زرد، قرمز و سیاه است. از خانواده رزاسه و از جنس ولیک که اکثرا خارهایی کوتاه، برگ های کوچک و دندانه دار و میوه هایی گرد و سیبی شکل با قطری حدود ۱ تا ۲ سانتی متر به رنگ زرد یا سرخ و بعضا هم سیاه دارند. زالزالک درختچه یا درختی کوچک به ارتفاع ۵ تا ۱۴ متر، با میوه ای خوراکی میباشد. این درختچه دارای شکوفه های پُرپَر زیبا به رنگ سفید یا صورتی و معطر است.

درختچه ی کیالک در دامنه کوه ها و اراضی جنگلی آفتابی در سر تا سر جهان می‌روید. خاردار بودن و پرپشتی شاخه و برگ این درختان آن ها را به گزینه ی مناسبی برای کشت در فضای سبز با مصارف زینتی و یا جهت ایجاد مانع و حصار سبز بدل ساخته است. در گذشته اروپاییان این درخت را حامل اصلی باکتری Erwinia تشخیص داده بودند که در گیاهان خانواده رزاسه شیوع زیادی داشت. گل ها درختان زالزالک به صورت هرمافرودیت بوده و در بهار ظاهر میشوند. ممکن است گل ها در مناطقی که بومی این گیاه است زودتر نیز ظاهر شود.

۵ تا ۲۵ شاخه گل با هم وجود دارند و هر گل حدود ۱ سانتی متر قطر داشته و دارای ۵ گلبرگ سفید به همراه پرچم های متعدد قرمز رنگ و یک خامه است. گل های زالزالک معطر بوده و گرد افشانی آنها توسط زنبور عسل و دیگر حشرات صورت می‌گیرد. میوه ی زالزالک کوچک، تخم مرغی شکل، اغلب به رنگ قرمز تیره، به طول یک سانتی متر، شبه سته اما از نظر ساختمانی یک میوه دانه دار حاوی یک بذر میباشد. پرندگان میوه این گیاه را میخورند و بذر آن را از طریق مدفوع، دفع پراکنده میکنند. پوست تنه و شاخه های این درختان در ابتدا به رنگ قهوه ای و با بریدگی های زیاد بوده اما بعدا صاف میشوند و به رنگ خاکستری تغییر رنگ می یابند. نام crataegus به نظر می‌رسد از واژه ی یونانی Kratos به معنی محکم اقتباس شده است.

 

 

در مورد نهال زغال اخته نیز بخوانید : بررسی میزان باردهی نهال زغال اخته 

یکی از ویژگی های قابل توجه زالزالک، سازگاری نسبی آن با مناطق مختلف است. با این حال، مقاومت به شرایط نامناسب به معنای بی نیازی از مراقبت نیست. درختی که در خاک مناسب کاشته شود و آب و مواد غذایی کافی دریافت کند، معمولا رشد بهتر و در نتیجه ظرفیت بیشتری برای تولید میوه خواهد داشت.

 

نهال زالزالک از چه زمانی شروع به باردهی میکند؟

سن شروع باردهی به نوع نهال و روش تکثیر آن وابسته است. نهال های سالم و استاندارد که از منابع مناسب تهیه شده باشند، معمولا زودتر از درختانی که از بذر کاشته شده اند وارد مرحله باردهی میشوند. 
درختان حاصل از بذر ممکن است برای رسیدن به مرحله‌ باردهی به زمان بیشتری نیاز داشته باشند و حتی ویژگی های میوه و مقدار محصول آن ها با درخت مادر تفاوت داشته باشد. در مقابل، نهال های تکثیر شده با روش های مناسب، در صورت سلامت و مدیریت صحیح، میتوانند زودتر به مرحله تولید اقتصادی برسند.
به طور کلی، نباید انتظار داشت یک خرید نهال تازه کاشته شده از همان سال های ابتدایی محصول زیادی تولید کند. سال های اول بیشتر صرف توسعه ریش، ایجاد شاخه های اصلی و تشکیل اسکلت درخت می‌شود. با افزایش سن و استقرار بهتر درخت، توان تولید میوه نیز افزایش پیدا می‌کند.

 

میزان باردهی زالزالک در سال های مختلف

مقدار باردهی درخت زالزالک با افزایش سن معمولا روند افزایشی دارد. البته این افزایش به صورت یکسان در همه باغ ها اتفاق نمی افتد.
در سال های ابتدایی، محصول درخت معمولا کم است. در این مرحله بهتر است تمرکز اصلی باغدار روی ایجاد یک سیستم ریشه ای قوی، فرم دهی مناسب تاج و تامین نیازهای تغذیه باشد.
پس از ورود درخت به مرحله باردهی، میزان محصول به تدریج افزایش پیدا می‌کند. درختی که به سن مناسب رسیده و شرایط مطلوبی داشته باشد، می‌تواند چندین کیلوگرم میوه تولید کند. درختان بالغ و سالم، بسته به گونه، رقم و شرایط رشد، ممکن است محصول بیشتری نیز داشته باشند. 
بنابراین وقتی درباره میزان باردهی زالزالک صحبت میکنیم بهتر است به جای توجه به یک عدد ثابت، به ظرفیت باردهی درخت در شرایط مختلف توجه کنیم.

باردهی در سال های ابتدایی
در سال های اول مس از کاشت، ممکن است درخت تنها مقدار محدودی میوه تولید کند.‌ حتی اگر درخت از نظر ظاهری رشد خوبی داشته باشد، نباید انتظار محصول بسیار زیاد داشت. 
دلیل این مسئله آن است که درخت جوان هنوز در حال ایجاد ساختار اصلی خود است. بخش زیادی از انرژی گیاه صرف رشد ریشه و شاخه ها می‌شود.
در این مرحله، حذف برخی گل ها یا میوه های اضافی در شرایط خاص می‌تواند به رشد بهتر درخت کمک کند. البته انجام هرس و حذف میوه باید با توجه به شرایط واقعی درخت صورت گیرد.

باردهی درخت بالغ
با افزایش سن زالزالک وارد مرحله تولید بیشتری می‌شود. درخت بالغی که در زمین مناسب رشد کرده باشد، می‌تواند محصول قابل قبولی تولید کند.
در این مرحله مدیریت آبیاری و تغذیه اهمیت زیادی پیدا می‌کند. اگر درخت با کمبود شدید آب یا مواد غذایی مواجه شود، تعداد گل ها، تشکیل میوه و اندازه محصول می‌تواند کاهش پیدا کند.
همچنین سلامت تاج درخت و میزان نودگر دریافتی شاخه ها بر تولید میوه تاثیر دارد. تاج بسیار متراکم می‌تواند باعث کاهش نفوذ نور و گردش هوا شود.

 

چه عواملی میزان باردهی زالزالک را تعیین میکنند؟

میزان محصول زالزالک تحت تاثیر عوامل زیادی قرار دارد. مهم ترین عوامل عبارت هستند از:

۱. نوع و رقم زالزالک: یکی از مهم ترین عوامل، ژنتیک درخت است‌. همه گونه ها و ارقام زالزالک از نظر اندازه میوه، زمان رسیدن، تعداد میوه و عملکرد یکسان نیستند. برخی انواع برای تولید میوه مناسب تر هستند و برخی بیشتر جنبه زینتی یا خودرو دارند. بنابراین هنگام خرید نهال، بهتر است مشخصات دقیق آن از فروشنده یا نهالستان معتبر دریافت شود.

۲. کیفیت نهال: نهال سالم و قوی معمولا شانس بیشتری برای استقرار مناسب و رشد مطلوب دارد. نهالی که ریشه ضعیف، آسیب دیده یا بیماری داشته باشد ممکن است بعد از کاشت با مشکلات زیادی مواجه شود.
نهال استاندارد باید ریشه سالم، ساقه مناسب و علائم رشد طبیعی داشته باشد‌. همچنین بهتر است قیمت نهال از منبع قابل اعتماد تهیه شود تا مشخصات ژنتیکی و سلامت آن تل حد امکان قابل اطمینان باشد.

۳. شرایط آب و هوایی: زالزالک در بسیاری از مناطق آب و هوایی قابلیت رشد دارد، اما شرایط اقلیمی مناسب میتواند عملکرد آن را افزایش دهد. 
دمای مناسب در فصل رشد، دریافت نور کافی و وجود دوره های سرمایی مناسب برای برخی گونه ها از عواملی هستند که می‌توانند روی رشد و باردهی اثر بگذارند.
گرمای شدید، سرمای نامناسب در زمان گلدهی یا تغییرات شدید دمایی ممکن است باعث کاهش تشکیل میوه شود.

 

 

۴. میزان نور خورشید: نور یکی از نیازهای اصلی درختان میوه است. زالزالک نیز برای رشد مناسب و تولید میوه به نور کافی نیاز دارد. 
کاشت درخت در محلی که ساعات مناسبی از روز نور مستقیم دریافت کند، می‌تواند به رشد بهتر شاخه ها و تشکیل میوه کمک کند.
اگر درخت در سایه دائمی یا کنار ساختمان ها و درختان بسیار بلند قرار داشته باشد، ممکن است رشد و باردهی آن کاهش پیدا کند.

۵. خاک مناسب: خاک نقش بسیار مهمی در رشد ریشه و جذب مواد غذایی دارد. خاکی که زهکشی مناسبی داشته باشد معمولا برای زالزالک مناسب تر است.
ماندگاری طولانی آب در اطراف ریشه می‌تواند مشکلاتی ایجاد کند و سلامت ریشه را کاهش دهد. 
از طرف دیگر، خاک بسیار فقیر نیز نمی‌تواند مواد غذایی مورد نیاز درخت را به خوبی تامین کند.
پیش از احداث باغ، انجام آزمایش خاک می‌تواند اطلاعات مفیدی درباره وضعیت عناصر غذایی، اسیدیته و سایر ویژگی های خاک در اختیار باغدار رهر دهد.

 

تاثیر آبیاری بر میزان باردهی زالزالک

آبیاری مناسب یکی از عوامل مهم‌ در افزایش عملکرد درخت است. زالزالک پس از استقرار می‌تواند نسبت به برخی شرایط کم آبی مقاومت قابل قبولی داشته باشد، اما این موضوع به معنی بی نیازی آن از آب نیست.
درختان جوان به دلیل سیستم ریشه ای محدود، حساسیت بیشتری به کمبود آب دارند. آبیاری منظم در سال های ابتدایی می‌تواند به استقرار بهتر نهال کمک کند.
درختان بالغ نیز در دوره های حساس مانند رشد میوه، در صورت مواجهه با تنش شدید خشکی ممکن است ب کاهش عملکرد مواجه شوند.
البته آبیاری بیش از اندازه نیز مناسب نیست. هدف باید تامین رطوبت مورد نیاز ریشه بدون ایجاد ماندابی طولانی مدت باشد.

 

تاثیر کوددهی بر باردهی زالزالک

مواد غذایی برای رشد شاخه ها، برگ ها، گل ها و میوه ها ضروری هستند. کمبود بعضی عناصر می‌تواند رسد درخت را محدود  کند و در نتیجه عملکرد را کاهش دهد.
با این حال، کوددهی نباید براساس حدس و بدون توجه به وضعیت خاک انجام شود. مصرف بیش از اندازه بعضی کودها نیز می‌تواند مشکلاتی ایجاد کند‌.
بهترین روش این است که ابتدا خاک بررسی شود و سپس برنامه تغذیه براساس نیاز درخت و نتایج آزمایش تنظیم شود. 

 

اهمیت کوددهی در رشد درخت زالزالک

۱. تقویت ریشه و افزایش توانایی درخت برای جذب مواد مغذی
۲. بهبود رشد شاخ و برگ و در نتیجه افزایش تولید میوه
۳. تقویت مقاومت درخت در برابر بیماری ها و آفات 
۴. بهبود کیفیت میوه ها و افزایش مقدار باردهی

 

کودهای مناسب برای درخت زالزالک

۱. کودهای آلی؛
_ کود دامی پوسیده: برای تقویت خاک و تامین مواد  مغذی.
_ کمپوست: بهبود ساختار خاک و تامین رطوبت 
_ کود گیاهی: افزایش مواد آلی خاک و تقویت سلامت خاک

۲‌. کودهای شیمیایی؛
_ کود نیتروژنه( اوره، نیترات آمونیوم): برای رشد شاخ و برگ و تقویت برگ های سبز.
_ کود فسفره( سوپر فسفات، دی آمونیوم فسفات): تقویت ریشه زایی و کمک به رشد درخت در سال های اول.
_ کود پتاسه( سولفات پتاسیم، کلرید پتاسیم): بهبود باردهی و مقاومت در برابر تنش های محیطی.
_ کود ریزمغذی( مانند آهن، منگنز): پیشگیری از کمبود  
ریزمغذی ها و افزایش عملکرد درخت.

 

برنامه زمانبندی کوددهی درخت زالزالک

سال اول کاشت: بهار؛ استفاده از کود فسفره و پتاسیم برای تقویت ریشه و بهبود رشد اولیه درخت. تابستان؛ مصرف کود نیتروژنه برای رشد سریع تر شاخ و برگ. پاییز؛ افزودن کود دامی پوسیده یا کمپوست برای تقویت خاک و آماده سازی برای فصل زمستان. 
سال های بعد: قبل از بیدار شدن درخت( زمستان): استفاده از کودهای فسفره و پتاسه برای تقویت خاک. بهار؛ مصرف کود نیتروژنه و ریزمغذی ها برای رشد بهتر شاخ و برگ. پاییز؛ افزودن کودهای آلی برای تقویت خاک و بازسازی مواد مغذی درخت.

 

 

نکات مهم در کوددهی درخت زالزالک

_ کوددهی متناسب با نیاز درخت: میزان و نوع کود باید با توجه به نوع خاک، سن درخت و شرایط آب و هوایی تعیین شود.
_ اجتناب از کوددهی بیش از حد: استفاده از مقدار زیاد کود می‌تواند باعث سوختن ریشه ها و کاهش کیفیت میوه ها شود.
_ کودهای آلی بهترین گزینه: کودهای آلی مانند کمپوست و کود دامی پوسیده به تقویت ساختار خاک کمک می‌کنند و مواد مغذی را به تدریج آزاد می‌کنند.

 

نقش هرس در میزان باردهی زالزالک

هرس صحیح می‌تواند به شکل گیری تاج‌ مناسب، حذف شاخه های ضعیف و افزایش دسترسی نور به بخش های مختلف درخت کمک کند.
هرس شدید و بی دلیل ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد. درختان میوه برای تولید محصول به شاخه های بارده نیاز دارند و حذف بیش از حد شاخه ها می‌تواند تعداد نقاط بارده را کاهش دهد. 
درخت زالزالک باید براساس سن، فرم رشد و هدف باغدار هرس شود. در سال های ابتدایی بیشتر تمرکز روی فرم دهی و ایجاد اسکلت مناسب است. در درختان بالغ نیز حذف شاخه های خشک، بیمار، شکسته یا نامناسب اهمیت دارد.