میزان باردهی نهال انجیر

انجیر یکی از درختان میوه ارزشمند و قدیمی مناطق گرم و نیمه گرمسیری است که به دلیل مقاومت نسبتا خوب در برابر خشکی، سازگاری با شرایط مختلف اقلیمی و ارزش اقتصادی میوه، توجه بسیاری از باغداران را به خود جلب کرده است. یکی از مهم ترین پرسش هایی که هنگام خرید و کاشت نهال انجیر مطرح میشود، میزان باردهی آن است. 

بسیاری از باغداران می‌خواهند بدانند یک نهال انجیر از چه سالی شروع به تولید محصول می‌کند، در سال های ابتدایی چه مقدار میوه میدهد و یک درخت بالغ انجیر در شرایط مناسب چه میزان محصول می‌تواند تولید کند‌.
میزان باردهی نهال انجیر عدد ثابتی نیست و نمی‌توان برای تمام ارقام و همه مناطق مقدار یکسانی تعیین کرد. عواملی مانند رقم انجیر، سن درخت، نوع نهال، شرایط آب و هوایی، کیفیت خاک، میزان آبیاری، تغذیه، هرس، فاصله کاشت، گرده افشانی و حتی نحوه مدیریت باغ تاثیر زیادی بر مقدار محصول دارند. به همین دلیل ممکن است دو درخت انجیر با سن یکسان، در دو باغ متفاوت، میزان باردهی کاملا متفاوتی داشته باشند.

 

شروع باردهی نهال انجیر

یکی از ویژگی های مهم انجیر این است که در صورت استفاده از نهال سالم و مناسب، می‌تواند نسبتا زود وارد مرحله باردهی شود. البته سن دقیق شروع محصول دهی به نوع نهال و شرایط پرورش بستگی دارد.
نهال های انجیر که از روش های مناسب تکثیر شده اند و سیستم ریشه ای خوبی دارند، معمولا زودتر از درختانی که از بذر به دست آمده اند وارد مرحله باردهی میشوند. در بسیاری از شرایط، نخستین میوه ها ممکن است از حدود سال دوم یا سوم مشاهده شوند؛ با این حال، محصول در این سال ها معمولا محدود است و نباید انتظار داشت نهال جوان مانند یک درخت بالغ محصول بدهد. 
در سال های ابتدایی، هدف اصلی درخت رشد ریشه، تنه و شاخه های اصلی است. هر چه سیستم ریشه قوی تر و تاج درخت گسترده تر شود، ظرفیت تولید میوه نیز افزایش پیدا می‌کند. بنابراین کاهش یا محدود بودن محصول در سال های اول کاملا طبیعی است‌.
معمولا از حدود سال چهارم به بعد، افزایش محسوسی در مقدار محصول مشاهده می‌شود. درخت در این مرحله بخش بیشتری از انرژی خود را صرف تولید میوه می‌کند و اگر شرایط تغذیه، آبیاری و نور مناسب باشد، باردهی به تدریج افزایش می یابد.

 

 

میزان باردهی نهال انجیر در سال های مختلف

برای درک بهتر روند تولید، میتوان باردهی درخت انجیر را به چند دوره تقسیم کرد. البته این اعداد تقریبی هستند و با توجه به رقم و شرایط باغ تغییر می‌کنند.
در سال اول پس از کاشت، معمولا نباید انتظار محصول قابل توجهی داشت. در این مرحله نهال بیشتر درگیر استقرار در محل جدید، توسعه ریشه و رشد اندام های هوایی است. حتی اگر چند میوه روی نهال تشکیل شود، ممکن است باغدار تصمیم بگیرد بخشی از آن ها را حذف کند تا انرژی گیاه صرف رشد بهتر درخت شود.

در سال دوم و سوم، نهال ممکن است وارد مرحله اولیه باردهی شود. مقدار محصول در این مرحله می‌تواند کم باشد و از چند صد گرم تا چند کیلوگرم متغیر باشد. شرایط اقلیمی و رقم در این تفاوت نقش مهمی دارند.

از سال چهارم و پنجم، درخت معمولا توانایی تولید محصول بیشتری پیدا می‌کند. یک درخت جوان و سالم در شرایط مناسب میتواند چندین کیلوگرم انجیر تولید کند. 
با ادامه رشد تاج و ریشه، ظرفیت تولید نیز افزایش خواهد یافت. 

درختان بالغ و سالم انجیر در شرایط مناسب می‌توانند محصول قابل توجهی تولید کنند و میزان باردهی برخی درختان به چند ده کیلوگرم در سال برسد. در باغ های حرفه ای و با مدیریت مناسب، عملکرد می‌تواند بسیار بیشتر از یک درخت معمولی باشد؛ اما نمی‌توان یک عدد ثابت را برای تمام باغ ها ارائه کرد.
بنابراین هنگام برآورد محصول، بهتر است به جای تکیه بر یک عدد قطعی، عواملی مانند رقم، سن درخت، تراکم کاشت، شرایط اقلیمی و روش مدیریت باغ را نیز در نظر گرفت.

 

تاثیر رقم انجیر بر میزان باردهی

رقم یکی از مهم ترین عوامل تعیین کننده مقدار محصول است. انجیر دارای ارقام متنوعی است و هر رقم ویژگی های خاص خود را دارد. بعضی ارقام بیشتر برای مصرف تازه مناسب هستند، برخی برای خشک کردن ارزش بیشتری دارند و برخی دیگر از نظر اندازه میوه، رنگ، زمان رسیدن یا میزان باردهی تفاوت دارند.
برخی ارقام در شرایط مناسب می‌توانند محصول فراوانی تولید کنند، ‌درحالی که برخی دیگر ممکن است محصول کمتر اما میوه هایی با کیفیت یا اندازه بهتر داشته باشند‌. بنابراین اگر هدف باغدار تولید اقتصادی است، انتخاب رقم باید با توجه به شرایط منطقه و بازار فروش انجام شود. 
رقمی که در یک منطقه عملکرد بسیار خوبی دارد، ممکن است در منطقه ای با آب و هوا و خا‌ک متفاوت عملکرد مشابهی نداشته باشد. به همین دلیل توصیه می‌شود نهال انجیر از نهالستان معتبر تهیه شود و رقم آن با شرایط منطقه سازگار باشد.

 

سن درخت و ارتباط آن با باردهی

سن درخت یکی از عوامل بسیار مهم در میزان محصول است. نهال انجیر جوان هنوز ظرفیت کامل تولید را ندارد. در سال های نخست، رشد رویشی اهمیت بیشتری دارد و با گذشت زمان، سطح برگ، تعداد شاخه ها و حجم ریشه افزایش می یابد.
درخت بالغ معمولا می‌تواند تعداد بیشتری میوه تولید کند، زیرا تاج گسترده تر آن برگ های بیشتری برای انجام فتوسنتز دارد. فتوسنتز مناسب به تولید مواد غذایی مورد نیاز برای رشد میوه کمک میکند.
البته افزایش سن به تنهایی به معنی افزایش همیشگی محصول نیست. اگر درخت بیش از حد پیر شود یا دچار بیماری، ضعف ریشه، کمبود عناصر غذایی و خشکی شدید شود، باردهی ممکن است کاهش پیدا کند. بنابراین نگهداری صحیح درخت در تمام مراحل رشد اهمیت دارد.

 

 

تاثیر آب و آبیاری بر باردهی انجیر 

انجیر نسبت به بسیاری از درختان میوه مقاومت مناسبی در برابر کم آبی دارد، اما این موضوع به معنی بی نیازی کامل از آب نیست. برای تولید محصول اقتصادی و با کیفیت، تامین آب مورد نیاز درخت ضروری است. 
کمبود شدید آی می‌تواند باعث کاهش رشد، ریزش برخی میوه ها، کوچک شدن میوه و کاهش عملکرد کلی درخت شود. از طرف دیگر، آبیاری بیش از حد نیز می‌تواند مشکلاتی ایجاد کند. خا‌ک بسیار مرطوب ممکن است باعث کاهش اکسیژن رسانی به ریشه و افزایش خطر برخی بیماری های ریشه شود‌.

 

در رابطه با نهال پسته هم بخوانید : میزان باردهی نهال پسته

بهترین روش این است که آبیاری براساس سن درخت، نوع خاک، دمای هوا، میزان بارندگی و مرحله رشد تنظیم شود. نهال های جوان معمولا نسبت به درختان بالغ به مراقبت آبی بیشتری نیاز دارند، زیرا سیستم ریشه ای آن ها هنوز به طور کامل توسعه پیدا نکرده است‌.
در دوره هایی که درخت در حال تشکیل و رشد میوه است، مدیریت آب اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. آبیاری منظم و متناسب می‌تواند به حفظ کیفیت میوه و جلوگیری از تنش شدید آبی کمک کند.

 

نقش خاک در افزایش باردهی نهال انجیر

خاک مناسب یکی از پایه های اصلی تولید محصول در باغ انجیر است‌. انجیر در خاک های مختلف قابلیت رشد دارد، اما خاکی که زهکشی مناسبی داشته باشد و از نظر مواد غذایی وضعیت مطلوبی داشته باشد، شرایط بهتری برای رشد ریشه فراهم می‌کند.
خاک های بسیار سنگین و دارای زهکشی ضعیف ممکن است باعث ماندگاری آب در اطراف ریشه شوند. این شرایط میتواند سلامت ریشه را کاهش داده و در نهایت باعث ضعف درخت و کاهش محصول شود.
پیش از احداث باغ بهتر است وضعیت خاک بررسی شود.

آزمایش خاک می‌تواند اطلاعاتی درباره میزان عناصر غذایی، اسیدیته، شوری و سایر ویژگی های خاک در اختیار باغدار قرار دهد.
افزودن مواد آلی مناسب و اصلاح خاک در صورت نیاز می‌تواند به بهبود شرایط رشد ریشه کمک کند. البته مصرف کود و مواد اصلاحی باید براساس نیاز واقعی خاک انجام شود و استفاده بی رویه از کودها لزوما باعث افزایش باردهی نمی‌شود.

 

تغذیه و کوددهی 

تغذیه مناسب یکی از عوامل مهم‌ در افزایش عملکرد درخت انجیر است. خرید و قیمت نهال و درخت برای رشد برگ، شاخه، ریشه و میوه به عناصر مختلفی نیاز دارد.
نیتروژن بیشتر در رشد رویشی و تولید برگ نقش دارد. فسفر در رشد ریشه و برخی مراحل رشد گیاه اهمیت دارد و پتاسیم نیز در بسیاری از فرآیندهای مرتبط با کیفیت و رشد میوه نقش دارد.
اما مصرف بیش از اندازه یک عنصر می‌تواند تعادل غذایی درخت را بر هم بزند. به عنوان مثال، مصرف بی رویه کودهای نیتروژنه ممکن است باعث رشد بیش از حد شاخه و برگ شود و لزوما به افزایش محصول منجر نشود. 
بهترین روش کوددهی این است که ابتدا خاک در صورت امکان وضعیت تغذیه ای درخت بررسی شود و سپس برنامه کوددهی متناسب با شرایط تنظیم شود.

 

دلیل استفاده از بهترین کودها برای درختان انجیر

با تغذیه درختان از خاک، کم کم مواد مغذی و معدنی خاک کاهش پیدا میکند، به مرور و با گذر زمان اگر این مواد مغذی به خاک نرسد تا گیاه از آن ها بهره مند شود، درخت خشک شده و می‌میرد. حتی اگر درخت انجیر دارید که در دسته درختان مقاوم قرار دارد باز هم نباید کوددهی را فراموش کنید.

درخت انجیر برای باردهی و رشد و نمو بیشتر نیاز به املاح و مواد معدنی دارد که عبارتند از نیتروژن، فسفر، آهن، مس، گوگرد، منیزیم، سدیم، پتاسیم، کلسیم، بور، کلر، منگنز، روی. حتی اگر یکی از این مواد در خاک کم باشد، ریشه درخت تمام تلاش خود را برای پیدا کردن آن‌ می‌کند. در این زمان سیستم ایمنی درخت انجیر ضعیف می‌شود. این چرخه کاملا شبیه بدن نوزاد است. همانطور که نوزاد برای رشد و نمو به شیر مادر احتیاج دارد و تمام مواد مغذی مورد نیاز خود را از او دریافت می‌کند. در صورت کمبود هر ماده مهم، نوزاد بیمار می‌شود.

 

تاثیر مواد مغذی مختلف بر روی درخت انجیر

کودها باید مواد مغذی را به درخت انجیر برسانند. سعی ماده مهم در رشد درخت انجیر شامل نیتروژن، فسفر و پتاسیم می‌شود. که این سه عنصر به اختصار npk نوشته می‌شوند. کودی که روی آن این علامت اختصاری نوشته شده باشد، یعنی هر سه nutrients را دارد و می‌تواند بهترین کود برای درخت انجیر باشد. پتاسیم جریان آب را در گیاه تنظیم می‌کند. فسفر رشد ریشه و میوه دهی را به عهده دارد و نیتروژن برای فتوسنتز و رشد برگ ها ضروری است. دیگر مواد مانند گوگرد نیز بر روی رشد درخت انجیر تاثیر دارد. همچنین فقر آهن در درخت انجیر سفیدی برگ ها را به دنبال دارد که باید استفاده از کود درخت انجیر حاوی آهن برای درمان اقدام شود.

_ نیتروژن، کلروفیل ساز درخت انجیر: نیتروژن بر روی افزایش طول و شاخ و برگ گیاه اثر دارد. به عبارت دیگر زمانی که درخت انجیر در حال رشد است، کود نیتروژن این روند را تسریع می‌بخشد. از طرف مقابل اگر در سال های اول و دوم به درخت انجیر کود نیتروژن زیادی داده شود، درخت در مقابل آفات و بیماری ها مقاومت خود را از دست میدهد. نیتروژن روی سبز نگه داشتن برگ های انجیر نیز تاثیر دارد. برگ های سبز به معنای کلروفیل بیشتر، فتوسنتز بیشتر،  جذب نور خورشید و در نتیجه میوه های درشت تر و شیرین تر است.

_ فسفر، کمک به ریشه زایی درخت انجیر: فسفر بر روی DNA, RNA اثر می‌گذارد و فرآیند میوه دهی را تسریع می‌بخشد. فسفر جزو منابع کمیاب در خاک برای درختان انجیر است. به همین دلیل جزو یکی از مهم ترین Nutrients هایی است که باید از طریق کوددهی، به درخت انجیر و ریشه آن رسانده شود. 

_ گوگرد، برگ های زرد و بی حال نهال انجیر: کود حاوی گوگرد به سنتز اسید آمینه های خاص کمک میکند. آنزیم های مورد نیاز درخت انجیر را به ریشه می‌رساند و درخت را در مقابل آفات و بیماری ها مقاوم میکند. اگر گوگرد در خاک درخت انجیر کم باشد، برگ های انجیر به سمت زرد شدن می‌روند. در نتیجه اولین ماده ای که باید در زمان زرد شدن برگ ها به خاک داده شود، گوگرد است. 

_ آهن، جلوگیری از فقر آهن در درخت انجیر: آهن برای رنگ برگ، تشکیل کلروفیل و مقاومت درخت انجیر در برابر بیماری ها لازم است. درخت انجیری که دچار فقر آهن شده باشد، ریشه ضعیفی دارد. حتی ممکن است فقر آهن تا انجا پیش رود که به پوسیدگی و از بین رفتن ریشه درخت منجر شود. درخت انجیری که کمبود آهن دارد به بیماری لکه های نکروتیک دچار می‌شود و رنگ برگ ها به سمت سفید شدن به صورت لکه لکه میرود.

 

 

انواع کودهای مناسب برای درخت انجیر

کودهای درخت انجیر را میتوان به دو دسته کلی تقسیم کرد:
۱. کودهای آلي: با منشا طبیعی مانند کودهای مرغی، گاوی، گوسفندی و اسبی.
۲. کودهای شیمیایی: که دارای مواد مغذی اصلی برای درخت انجیر هستند و در آزمایشگاه تولید می‌شوند.
کودهای آلی یا ارگانیک به دلیل تمایل به انتشار آهسته در خا‌ک، با میکروارگانیسم های خا‌ک همسو شده و به تدریج از طریق ریشه درخت جذب میشوند. این کودها با تنظیم ph خاک محیط مورد علاقه درخت انجیر را به وجود می آورند. کودهای دامی می‌توانند خاک های سنگین را پوک کنند و اجازه دهند تا آب از بین آن ها عبور کند‌.

 

سوالات متداول

ایا دو درخت انجیر یکسان میزان باردهیشون یکیه؟

دو درخت انجیر با سن یکسان، در دو باغ متفاوت، میزان باردهی کاملا متفاوتی داشته باشند.

ارقام پسته بیشتر مناسب چی هستند ؟

بعضی ارقام بیشتر برای مصرف تازه مناسب هستند، برخی برای خشک کردن ارزش بیشتری دارند و برخی دیگر از نظر اندازه میوه، رنگ، زمان رسیدن یا میزان باردهی تفاوت دارند.

نهال انجیر چقدر به آب نیاز دارد؟

انجیر نسبت به بسیاری از درختان میوه مقاومت مناسبی در برابر کم آبی دارد، اما این موضوع به معنی بی نیازی کامل از آب نیست. برای تولید محصول اقتصادی و با کیفیت، تامین آب مورد نیاز درخت ضروری است.